Als bloemist en docent reis ik regelmatig de wereld over. Daardoor krijg ik de kans om veel interessante mensen uit ons vak te ontmoeten. Eén van hen is Junji Noritake, met wie ik voor het eerst in contact kwam via Kodai Shiraishi, een oud-student van het Boerma Instituut.
Vanaf de straat is Flower Noritake onmogelijk te missen. Tussen de vrij alledaagse gebouwen in Nagoya lijkt het alsof de natuur langzaam bezitneemt van het hele pand. Klimplanten slingeren zich over de gevel en varens en andere planten groeien naar buiten. Het lijkt alsof de winkel leeft en zich steeds verder uitbreidt, waarbij de begroeiing het gebouw langzaam overneemt.
De winkel binnenstappen is op zichzelf al een bijzondere ervaring. Bezoekers lopen eerst door een smalle, jungleachtige doorgang, omringd door een verzameling bijzondere potplanten. Grote bladeren hangen boven je hoofd, takken steken uit over het pad en af en toe moet je bukken om onder de begroeiing door te kunnen. Het voelt alsof je een andere wereld binnenstapt. Pas na een tweede deur kom je in de eigenlijke winkel.
Eenmaal binnen verandert de sfeer. Warme verlichting schijnt op ruw gestucte muren, oude houten meubels, antieke voorwerpen en een overvloed aan bloemen. Decoratieve objecten vullen vrijwel elke beschikbare plek, zelfs aan de muren en plafonds. Bloemen en takken zijn op verschillende hoogtes geplaatst, wat zorgt voor een prachtig gelaagd en natuurlijk geheel. Het interieur is sfeervol, elegant en uitgesproken maximalistisch. Toch voelt alles zorgvuldig en doelbewust samengesteld aan.
Enkele medewerkers bewegen zich tussen de presentaties door om klanten te helpen, terwijl anderen achter in de winkel aan bloemstukken werken, in een ruimte die meer wegheeft van een lange gang. Ondanks de overvloed aan materialen en de voortdurende bedrijvigheid heerst er een verrassend ontspannen sfeer.
De winkel weerspiegelt Noritakes filosofie, zoals we later zullen ontdekken. In plaats van alles in een strakke, geordende compositie te dwingen, geeft hij bloemen en planten de ruimte om hun natuurlijke karakter te laten zien.
‘Bloemen zien er elke dag anders uit’
Fascinatie voor de natuur
Noritake opende zijn winkel in 1986, maar zijn fascinatie voor bloemen begon al eerder. Op de vraag wat hem aantrok in het bloemistenvak, antwoordt hij: ‘Bloemen zien er elke dag anders uit.
Ik denk niet dat ik werk zou kunnen doen waarbij alles altijd hetzelfde blijft. Zelfs als je vandaag maar één bloem schikt, kan die morgen alweer een andere kant op staan. Bloemen veranderen voortdurend en dat is wat mij aantrok in dit vak.’
Door de jaren heen ontwikkelde zijn eigen stijl zich geleidelijk en zijn winkel veranderde met hem mee. ‘Vroeger was mijn winkel helemaal wit, met bloemen die bij die strakke uitstraling pasten. Tegenwoordig geef ik de voorkeur aan een veel natuurlijkere sfeer. Ik wil dat bloemen eruitzien alsof ze thuishoren op de plek waar ze in de winkel staan.’
‘Ik kies bloemen niet alleen omdat ze in de mode zijn’
Natuurlijke richting
De bloemstukken van Noritake zijn herkenbaar aan hun natuurlijke beweging, expressieve lijnen en schijnbare moeiteloosheid. Toch geeft hij geen ingewikkelde uitleg wanneer hem wordt gevraagd zijn persoonlijke stijl te omschrijven.
‘Ik gebruik gewoon bloemen die ik mooi vind en maak wat ik zelf mooi vind. Ik wil de natuurlijke schoonheid van elke bloem naar voren brengen en kijken hoe die het beste tot haar recht komt.’
Hij omschrijft zijn werkwijze als het volgen van de natuurlijke beweging van iedere bloem. Hij plaatst een bloem daar waar die als het ware zelf naartoe wil en waar ze het mooist uitkomt. Zijn inspiratie haalt hij uit allerlei verschillende bronnen. ‘Ik denk dat het belangrijk is om naar veel verschillende dingen te kijken die we persoonlijk mooi vinden. Soms zie ik iets in de mode of in de natuur dat me inspireert om iets nieuws te proberen.’ Ook andere, soms minder ervaren bloemisten vormen een inspiratiebron voor hem.
‘Zelfs als iemand die veel jonger is dan ik een bloemstuk maakt, kan ik denken: wat geweldig! Daar kan ik iets van leren. Helaas raken sommige ervaren bloemisten ervan overtuigd dat hun manier van werken de beste is. Ze staan niet meer open om van anderen te leren. Zo denk ik niet. Als iemand iets moois maakt, wil ik die kennis in me opnemen. Zo blijf je jezelf ontwikkelen.’
Veranderende klanten, veranderende smaken
Na tientallen jaren in het vak heeft Noritake de voorkeuren van klanten zien veranderen. Zo ziet hij bijvoorbeeld dat felgekleurde, kunstmatig geverfde bloemen steeds populairder worden. ‘Veel jongere klanten houden van dat soort bloemen en bloemenwinkels spelen in op die vraag.
Ik begrijp dat mensen ze aantrekkelijk kunnen vinden, maar persoonlijk wil ik ze niet gebruiken. Ik kies bloemen niet alleen omdat ze in de mode zijn.’ In plaats daarvan heeft hij een klantenkring opgebouwd die juist zijn persoonlijke stijl waardeert. Die instelling komt ook terug in de manier waarop hij zijn bedrijf runt.
‘Ik heb altijd gedaan wat ik zelf leuk vind. Als ik me te veel op trends zou richten, zou ik misschien minder plezier in mijn werk hebben. Maar omdat ik houd van wat ik doe, ben ik ook tevreden als het zakelijk wat rustiger is, zolang ik maar met bloemen kan blijven werken.’
Bloemen in het dagelijks leven
Een verschil tussen Japan en Nederland is de manier waarop klanten bloemen kopen. In Nederland kopen mensen regelmatig verse bloemen om hun huis mee op te fleuren. Ook is het gebruikelijk om bloemen mee te nemen als je bij vrienden op bezoek gaat.
‘Ik zou het geweldig vinden als Japanners er ook een gewoonte van zouden maken om vaker bloemen voor zichzelf te kopen. Maar ik denk niet dat daar hier dezelfde behoefte aan is. Misschien hebben mensen niet genoeg rust in hun hoofd om van die kleine dingen in het dagelijks leven te genieten.’
Hij verwijst naar de Europese gewoonte om huizen gezellig te maken met bloemen en kaarsen. Volgens hem hechten Europeanen daar mogelijk meer waarde aan dan Japanners.
Hij legt uit dat Japanse klanten bloemen vooral als cadeau kopen, met name voor verjaardagen en speciale gelegenheden. Bedrijven daarentegen investeren regelmatig in bloemdecoraties voor winkelopeningen, evenementen en zakelijke interieurs.
‘De kern van je werk moet iets zijn wat laat zien wie je bent’
De invloed van sociale media
Hoewel Noritake al tientallen jaren actief is, hebben sociale media de laatste jaren zijn werk onder de aandacht gebracht van een veel groter publiek. Kodai merkt op dat Noritake één van de eersten was die gebruikmaakte van Instagram Live. Mogelijk heeft dat bijgedragen aan zijn sterk toegenomen populariteit. Die groeiende bekendheid heeft ook geleid tot belangstelling en aanvragen vanuit het buitenland, vooral voor florale workshops.
Tegelijkertijd merkt hij dat sociale media de keuzes van klanten beïnvloeden. ‘Soms nemen mensen foto’s mee van bloemstukken die ze online hebben gezien en vragen ze me om die na te maken. Vaak gaat het om een ontwerp dat ik zelf eerder heb gemaakt, maar soms brengen ze een voorbeeld mee van een andere bloemist.’ Volgens hem kan dit ertoe leiden dat mensen hun eigen voorkeuren uit het oog verliezen.
‘Soms is iemand heel stijlvol gekleed, maar passen de bloemen die diegene kiest helemaal niet bij die persoon. Dan stel ik iets anders voor, omdat ik vind dat de bloemenkeuze iemands persoonlijke stijl moet weerspiegelen. Als je aandacht besteedt aan de kleding die je draagt, waarom zou je dan niet hetzelfde gevoel voor stijl ontwikkelen als het om bloemen gaat?’
Ondanks zijn online populariteit is Noritake er niet op uit om alle commerciële mogelijkheden die dit biedt maximaal te benutten. Zijn winkel accepteert geen bestellingen via privéberichten op Instagram, maar verwijst klanten daarvoor naar de webshop. Ook geeft hij er de voorkeur aan om geen workshops op andere locaties in Japan te verzorgen. ‘Anders zouden we simpelweg te veel verschillende kanalen moeten beheren. Natuurlijk zouden we waarschijnlijk meer kunnen doen, maar we vinden het prettig om alles in ons eigen tempo te doen.’
Trouw blijven aan jezelf
Wanneer Noritake wordt gevraagd welk advies hij de volgende generatie bloemisten zou willen geven, komt hij terug op zijn persoonlijke filosofie. ‘Voordat je nadenkt over succes, moet je jezelf afvragen wat je écht wilt doen. Ik denk dat het belangrijker is om te ontdekken wat je zo mooi vindt aan het bloemistenvak en dat verder te ontwikkelen.’
Hij moedigt jonge bloemisten aan om te experimenteren met nieuwe technieken en trends, maar waarschuwt ervoor om die trends niet bepalend te laten zijn voor hun artistieke richting. ‘Er is niets mis met het uitproberen van iets nieuws. Maar verander je manier van werken niet volledig alleen omdat iets in de mode raakt. De kern van je werk moet iets zijn wat laat zien wie je bent.’
Noritake is altijd trouw gebleven aan zichzelf en zijn artistieke voorkeuren. Hij heeft zijn winkel met hem mee laten ontwikkelen en groeien. Juist die authenticiteit maakt zijn werk herkenbaar en heeft zijn winkel gemaakt tot wat die vandaag de dag is.